Geçen sene bloğumda yayınlanmak üzere mesleği koçluk olan değerli arkadaşım Nida ile koçluk üzerine röportaj yapmıştım: Türkiye’de koçluk algısı, koçluk tanımı ve ilkeleri hakkında konuşmuştuk. Nida, benim ve birçok kişinin aklındaki sorulara çok net cevaplar vermişti. Öyle ki, ben koçluk eğitimi alma konusunda kararsızken, onun sayesinde bunun benim için doğru olduğunu anladım. Birkaç ay sonra da eğitimi aldım. Bu eğitimi almamda elbette Umut Hoca’mın etkisi de büyük.

Koçluk her şeyden önce kişinin kendi yolculuğu ile başlıyor. Kendi hayatınızda kırılma noktası, bir değişme ve gelişme isteği ile… Daha sonra bu süreci çevrenizde görmek, destek olmak istiyorsunuz. Aslında her Koç’un başlama hikâyesi kendine özeldir. Bu nedenle net bir şey söylemek mümkün değil.  Benim içinde ilginç bir süreç oldu; kararsızlık noktasının en büyük sebebi, koçluğu tam olarak tanımlayıp kafamda bir yere oturtturamamış olmamdı. Sonra kim diyecekti ki, yüksek lisans dönem projesinin konusu; işletmelerde koçluğun yönetici ve çalışanlar üzerindeki etkisi üzerine olacaktı:) Bu sebepten çok mutluyum. Bana bu konuda katkısı olan herkese teşekkür ederim.

Koçluk Türkiye’de popüler hale gelmeye başlarken; Koçlukla ilgisi olmayan kişiler de birçok alanda koçluk hizmeti sunmaya başladı. Hemen hemen her konuda koçluk hizmeti oluşturuldu.  ICF koçluk için bazı kurallar belirlemiş. Koçlukla ilgili açılan bu alanların bazıları ICF ‘ı tarafından kabul gördü. Ancak o kadar komik başlıklarla bir pazarlama yapılmaya başlandı ki… Sözgelimi; Tarot koçluğu gibi. İnsanın gülesi geliyor artık. Koçluk çok değerli bir meslek yozlaşmasına hiçbir koçun razı geleceğini düşünmüyorum. İnsanların bilinçlendirilmesi gerektiği kanaatindeyim.. Bu sebeple mini bir anlatım yapmak isterim belki bazı terimler nedir diyebilirsiniz. Öncellikle koç nedir sorusuna yanıt aradıktan sonra koçluk ilkelerinden bahsediyor olacağım.

Koç kelimesini ilk nerde duydunuz? Ben koç kelimesini bir filmde duymuştum. Bizim yaşıtlarımızın bileceği bu dizi 80’ler de yayınlanmıştı. Beyaz gölge adlı dizi, basketbol koçu Ken Reeves’ın hikâyesiydi. Basketbol oyuncularının hedefleri vardı, bu hedeflere ulaşmaları yönünde destek olan, onlara inan, güvenen bir yol arkadaşlığı yapan, onları motive eden koç’un yaklaşım ve tutumlarını anlatmaktaydı.

Koç kelimesinin Türkçede karşılığı kurbanlık hayvanı akıllara getiriyor olsa da gerçekte anlamı oldukça farklı. Koç (coach) yabancı kökenli bir kelimedir. Büyük taşıyıcı anlamına gelen, atlı arabaları anlatmak için kullanılmıştır. Türkçe’de bir karşılılığı olmaması nedeniyle, dilimize okunuş olarak “koç” şeklinde yerleşmiştir (Bayraktaroğlu ve Uyar, 2015: 20).

Kelime ilk kez Macaristan’ın Kocs(kocsi) kasabasında ortaya çıkar. 15.yüzyılda ilk kez atların çektiği çelik yaylı koltuklu arabaların yapıldığı bir yerde kullanılır. Eski kaynaklar, koç kelimesinin taşıma anlamına geldiğini ve birçok taşıt içinde koç kelimesinin kullanıldığını bu şekilde yaygınlaştığını belirtmektedir. Amerika ve İngiltere gibi ülkelerde otobüs yolculuklarında şehir dışı uzun ve zahmetli yolculukların tıpkı atların çektiği koltuklu arabalar gibi ağır taşıyıcı unsura sahip olmalarından dolayı farklı isimlerle bahsi geçmiştir. Daha çok uzun yol için couch ifadesi kullanılmıştır (Baltaş, 2018: 6).

Birçok tanımı olmakla birlikte;

Koç, insanların kendi performanslarını ortaya çıkarmak için tüm saklı ve ya belirgin olan potansiyellerini serbest bırakmalarına destek olan kişidir (Whıtmore, 2017: 29).

ICF ( Uluslararası Koçluk Derneği)’nın etik kurallar ortaya koymasındaki en önemli neden; karışıklık oluşmamasıdır. Aynı zamanda mesleki oluşacak deformasyonların da önüne geçmektir.

Profesyonel olan bir koç öncelikle kendisinden destek isteyen kişinin kişiliği ile ilgili tam, bilgili ve yeterli olduğunu düşünerek ve kabul ederek iletişim kurar. Yönlendirmez, yargılamaz. Çok iyi dinler. İlgiyle dinlediğini belli edecek şekilde sorular sorar. Bu sorular güçlü, harekete geçirici, farkındalık oluşturacak şekilde olur. Karşısındaki kişi bir danışansa hedef oluşturmasına, çözümü kendisinin bulmasına ve eyleme geçmesine yardımcı olmak şeklinde bir yol izler. Kısacası bir koç sizi A noktasından B noktasına geçiş yapmanıza yardımcı olan kişidir.




Koçluk Mesleğinin farkı nedir?

Koçluk bir terapi süreci değildir. Geçmişle ilgilenmez. Geleceğe, hedefe yoğunlaşır. Günlük karşılaşılan ilişki, kariyer ve pek çok konuyla ilgili karar verme, hedef belirleme gibi bir çok konuyla yakından ilgilenir. Asla travma türü durumlarla ilgilenmez. Hatta böyle bir durumun tespit edilmesi halinde koçluk seansı iptal edilebilir olduğu gibi, psikolojik destek alırken, koçluk seanslarını da devam ettirebilir.

      “Koçluk, danışmanlık, mentorluk, rehberlik ve eğitim gibi diğer hizmet mesleklerinden farklı, müşteri odaklı bir süreçtir. Profesyonel koçluk hedefler koymaya, çıktılar yaratmaya ve kişisel değişimi yönetmeye odaklanır. Bazen, koçluğu diğer kişisel veya örgütsel destek mesleklerinden ayırarak anlatmak yararlı olabilir.” (https://www.icfturkey.org/kocluk-hakkinda/kocluk-mesleginin-farki-nedir/)




Bir koçla çalışmanın nedenleri:
  • İşyerinde  daha iyi performans yakalamak.
  • Kendine daha fazla güven elde etmek.
  • Yüksek özsaygı kazanma.
  • Daha iyi – yaşam dengesi kurma.
  • İşi yönetmek için yeni stratejiler becerisi elde etme.
  • Güçlü ve zayıf yönlerini keşfetme
  • Daha fazla kariyer fırsatları yakalama.
  • İlişkileri geliştirmek ve yönetmek. (https://www.icfturkey.org/kocluk-hakkinda/bir-kocla-calismanin-nedenleri/)

Koç seçiminde nelere dikkat etmeli:

Her şeyden önce ICF ( Uluslararası Koçluk Federasyonu) tarafından belirlenmiş olan 100 saatlik eğitimi ICF tarafından almış olması ya da akredite olmuş kuruluşlardan tamamlamış olması gerekir. Bununla birlikte 100 saatlik en az deneyimi olması da gerekir. Koçluk felsefesi ve yaklaşımı yönünde etik hareket ediyor olması oldukça önemlidir.

Bir koç olmak istersek ne yapmalı?

Yukarıda belirttiğim gibi ICF sertifikası veren bir akredite kuruluşundan eğitim alabilirsiniz. Ancak koçluk özelliklerini üzerinizde taşıyıp taşımadığınızı da dikkate almalısınız. Sonra yola çıkış sağlayabilirsiniz. J

Koçluk her meslekte olduğu gibi sürekli gündemi takip etmeyi gerektirir. Her zaman okumalı ve araştırmalı. Bol bol eğitimler almayı ve okumaları göze almalısınız.

Kaynaklar:

Bayraktaroğlu A. G. ve Uyar, D. (2015).Yönetimde koçluk yaklaşımı. (Beşinci baskı). Galata Yayın Dağıtım, İstanbul.

Baltaş (2018). Kurum içi koçluk. (Dördüncü baskı). Remzi Kitabevi, İstanbul.

Whıtmore,S.J. Performans için koçluk.( çev. Banu Erol).Paloma Yayınları, İstanbul, (Eserin orijinali 2009’da yayımlandı).

URL: https://www.icfturkey.org/kocluk-hakkinda/kocluk-mesleginin-farki-nedir/

URL: https://www.icfturkey.org/kocluk-hakkinda/bir-kocla-calismanin-nedenleri/

Yaşam koçu& Nlp -Bioenerji- Eft Uygulayıcısı

Emel Baykara